BIJ DE BEESTEN AF

In de zevende aflevering van De Vlinderrevolutie behandelen we een onderwerp wat mij het meest aan het hart ligt: de biodiversiteit. Al mijn leven lang word ik geconfronteerd met berichten in de media over bedreigde diersoorten, van tijger tot olifant en van panda tot neushoorn. En afgezien van wat kleine succesjes lijkt er structureel nooit iets te veranderen, alle bewonderenswaardige inspanningen van bijvoorbeeld het Wereld Natuur Fonds ten spijt. In de laatste aflevering van de VPRO-serie 'Beagle, in het spoor van Darwin', maakten de opvarenden de balans op van wat ze in de maandenlange wereldreis hadden aangetroffen. Daarin werd duidelijk dat het met de biodiversiteit alarmerend slecht gesteld is. Zoals bioloog Dick Draulans zegt: 'Alles aan diersoorten wat enigszins groot of bijzonder aangepast is aan zijn leefomgeving, zijn wij in de verdrukking aan het brengen.' De oprukkende mensheid drukt alles wat groter is dan bijvoorbeeld een konijn de planeet af. Het uitsterven van soorten gaat door de mens met een factor 100 tot 1000 keer sneller dan wat natuurlijk is.
Het tekenfilmpje in deze uitzending, de Bio Daversity Code, een parodie op de Da Vinci Code (gemaakt en met enthousiasme beschikbaar gesteld door Harvard University), stelt het heel scherp: de mens denkt dat het web of life iets is waar hij zelf buiten staat. Dat hij kan overleven zonder de door 100 miljoen jaar evolutie ontwikkelde soortenrijkdom. Maar dat is een illusie.
Albert Einstein heeft gezegd: als de bij uitsterft, volgt de mens 5 jaar later. Niet omdat we niet zonder honing zouden kunnen, maar omdat bijen zorgen voor verstuiving van gewassen en daarmee verantwoordelijk zijn voor 30% van ons voedsel. Desondanks gaat het slecht met de bij; in Nederland sterven er een factor 3 tot 4 meer bijen uit dan pakweg 10, 20 jaar geleden. De oorzaken zijn niet helemaal duidelijk. Insecticiden, bijenziektes, te weinig natuur, het draagt allemaal bij.
In het eerste portret ontmoeten we Jana Li Frank, 25 jaar en imker van beroep. Het beroep van imker sterft ook uit; in 2000 waren er 15.000, nu nog maar 6000. Jana Li is de jongste imker van Nederland. Het is prachtig om te zien hoe bevlogen zij is.
De tweede is David van Gennep, directeur van Stichting AAP. Hij vangt dieren op uit louche privé-dierentuinen en circussen of die als huisdier werden gehouden terwijl ze daar absoluut niet geschikt voor zijn. Een bewonderenswaardige man die zijn leven in dienst heeft gesteld van de dieren, 'omdat ze niet voor zichzelf op kunnen komen'.
Nummer drie is Louie Psihoyos, Amerikaans fotograaf en filmmaker, die met zijn documentaire The Cove in 2009 een Oscar won. Het is een aangrijpende film over de meedogenloze slachting van dolfijnen die jaarlijks in Japan plaatsvindt. Psihoyos heeft bovendien een stichting opgezet ten behoud van de oceanen. De verwoestingen van het onderwaterleven die hij als duiker gezien heeft doen je de haren te berge rijzen.
Maar zoals altijd blijven onze vlinders tegen alle ellende in positief ingesteld. David van Gennep is zijn invloed in de internationale politiek enorm aan het uitbreiden en gelooft dat er tal van kansen liggen om het tij te keren. Louie Psihoyos is aan zijn tweede film bezig, The Singing Planet, en hoopt wderom miljoenen mensen te laten inzien dat het zo niet langer kan.
Elke aflevering wordt als-ie klaar is naar de mensen van LLiNK gestuurd zodat ze eventuele op- of aanmerkingen kunnen leveren voordat het wordt uitgezonden. De reactie was: 'Wat een prachtige aflevering. Ik heb aan het eind echt zitten janken. Heel goed gemaakt.' Wij zijn natuurlijk enorm trots op zo'n reactie, en hopen van harte dat iedereen ondanks de aangrijpende beelden af en toe zal genieten van deze een na laatste aflevering van De Vlinderrevolutie.